Абарона правоў спажыўцоў

• Спажывец заўсёды мае рацыю? Разбіраем самыя частыя пытанні і вучымся абараняць свае правы
• Памятка спажыўцу пры набыцці няякаснай харчовай прадукцыі
• Закон Рэспублікі Беларусь ад 09.01.2002 № 90-З «Аб абароне правоў спажыўцоў»
• Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14.01.2009 № 26 «Аб некаторых пытаннях абароны правоў спажыўцоў»
• Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14.06.2002 № 778 «Аб мерах па рэалізацыі Закона Рэспублікі Беларусь «Аб абароне правоў спажыўцоў»
• Пастанова Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь ад 29.11.2018 № 85 «Аб мерах па рэалізацыі Закона Рэспублікі Беларусь «Аб абароне правоў спажыўцоў»
• Аб правах спажыўцоў пры выяўленні недахопаў у тэхнічна складаных таварах
• Правы спажыўцоў пры куплі нехарчовых тавараў
• Правы спажыўцоў пры выкананні работ або аказанні паслуг
• Набываем прадукцыю лёгкай прамысловасці абдумана і правільна: карысная інфармацыя для спажыўцоў
• Набываем тавар у інтэрнэт-краме правільна і абдумана

ВАЖНА ВЕДАЦЬ!

Для абароны законных правоў грамадзян пры куплі тавараў або атрыманні паслуг у 1989 годзе заснавана і зарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь (рэгістрацыйнае пасведчанне № 01583) Беларускае таварыства абароны спажыўцоў (БТАС). Яно дапамагае складаць прэтэнзіі і іскі, кансультуе па пытаннях якасці, спаганяе няўстойкі і маральную шкоду, а таксама спрыяе захаванню правіл гандлю і бяспекі прадукцыі.

У Віцебскай вобласці дзейнічаюць структурныя падраздзяленні БТАС, уключаючы аддзяленні ў Віцебску, Полацку (тэл. +375 29 5181181), Наваполацку (0214 325999) і Талачыне (033 3174087). Яны аказваюць кансультацыйную і прававую дапамогу, дапамагаючы абараняць правы спажыўцоў у дасудовым і судовым парадку.

Работнікі грамадскіх аб'яднанняў спажыўцоў маюць права кансультаваць спажыўцоў па пытаннях абароны іх правоў, звяртацца па даручэнні спажыўцоў з прэтэнзіяй да вытворцы (прадаўца, пастаўшчыка, прадстаўніка, выканаўцы, рамонтнай арганізацыі), звяртацца ў суд з іскам аб абароне правоў спажыўцоў, прадстаўляць і абараняць у судзе правы і законныя інтарэсы спажыўцоў (далей – ажыццяўляць дзеянні па абароне правоў спажыўцоў) толькі пры наяўнасці ў такіх работнікаў пасведчання аб атэстацыі (пункт 3 артыкула 48 Закона Рэспублікі Беларусь ад 9 студзеня 2002 года № 90-З «Аб абароне правоў спажыўцоў» (далей – Закон).

Грамадскія аб'яднанні спажыўцоў ажыццяўляюць дзеянні па абароне правоў спажыўцоў на падставе дагавора бязвыплатнага аказання паслуг, заключанага са спажыўцом у пісьмовай форме (пункт 1 артыкула 48 Закона).

Асноўным дакументам, які рэгулюе прававыя адносіны ў галіне абароны правоў спажыўцоў, з'яўляецца Закон Рэспублікі Беларусь ад 9 студзеня 2002 года «Аб абароне правоў спажыўцоў». Дзеянне гэтага Закона распаўсюджваецца на адносіны паміж спажыўцамі і вытворцамі, прадаўцамі, пастаўшчыкамі, прадстаўнікамі, выканаўцамі, рамонтнымі арганізацыямі, якія ўзнікаюць з дагавора рознічнай куплі-продажу і іншых падобных дагавораў.

Акрамя гэтага Закона пытанні абароны правоў спажыўцоў рэгулююцца Грамадзянскім кодэксам Рэспублікі Беларусь, пастановамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, іншымі дакументамі, прынятымі ў развіццё Закона.

Важным элементам дзяржаўнай палітыкі ў сферы абароны правоў спажыўцоў з'яўляецца інфармацыйна-асветніцкая работа. На сённяшні дзень на рэспубліканскіх і рэгіянальных каналах перыядычна выходзяць тэматычныя выпускі перадач, друкаваныя сродкі масавай інфармацыі сістэматычна асвятляюць праблематыку па абароне правоў спажыўцоў.

У Рэспубліцы Беларусь дзяржаўныя органы ажыццяўляюць абарону правоў спажыўцоў у рамках сваёй кампетэнцыі. Каардынацыю дзейнасці ў гэтай галіне ажыццяўляе Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь.

У межах вобласці дзяржаўная абарона правоў спажыўцоў і кантроль за выкананнем заканадаўства аб абароне правоў спажыўцоў ажыццяўляецца ўпаўнаважанымі па абароне правоў спажыўцоў абласнога, гарадскіх і раённых выканаўчых камітэтаў.

Упаўнаважанымі пастаянна аказваецца кансультатыўная дапамога з мэтай павышэння пісьменнасці спажыўцоў, арганізоўваюцца выступленні ў друкаваных сродках масавай інфармацыі, на тэлебачанні і радыё, забяспечваецца размяшчэнне адпаведнай інфармацыі на стэндах і афіцыйных сайтах і г.д.

Акрамя таго, упаўнаважанымі па абароне правоў спажыўцоў разглядаюцца звароты грамадзян, праводзяцца праверкі (маніторынгі) захавання заканадаўства, выдаюцца прадпісанні аб ліквідацыі парушэнняў, аказваецца дапамога ў складанні іскавых заяў у суд.

Такую функцыю ў Пастаўскім раёне выконвае спецыяліст аддзела эканомікі раённага выканаўчага камітэта, да якога можна звярнуцца за кансультацыяй або дапамогай у выпадку спрэчнага пытання напрамую або па тэлефоне 3-13-96.

Штогод 15 сакавіка адзначаецца Сусветны дзень абароны правоў спажыўцоў. У 2026 годзе ў дзяржавах – членах Еўразійскага эканамічнага саюза вызначана адзіная тэма мерапрыемстваў: «У Інтэрнэце як дома: ведай правы, купляй усвядомлена».

Тэма «У Інтэрнэце як дома: ведай правы, купляй усвядомлена» заклікана прыцягнуць увагу да праблем узаемадзеяння спажыўцоў і прадпрымальнікаў у лічбавай прасторы ў мэтах пошуку ўзаемапрымальных шляхоў іх вырашэння, фарміравання добрасумленных паводзін і даверу паміж імі.

Інтэрнэт-крамы сёння даюць спажыўцам зручную магчымасць рабіць пакупкі, не выходзячы з дому. Аднак з ростам колькасці анлайн-пакупак узнікаюць і пытанні, якія тычацца правоў спажыўцоў.

Веданне сваіх правоў і ўважлівае стаўленне да выбару прадаўца дапамогуць зрабіць анлайн-шопінг бяспечным і камфортным.

Спажыўцы маюць права на доступ да поўнай інфармацыі аб тавары, уключаючы яго характарыстыкі, цану, умовы дастаўкі і вяртання. Усе тавары павінны быць бяспечнымі для выкарыстання і адпавядаць заяўленым характарыстыкам.

Правы спажыўцоў рэгулююцца шэрагам заканадаўчых актаў, ключавым з якіх з'яўляецца Закон Рэспублікі Беларусь «Аб абароне правоў спажыўцоў». Ён распаўсюджваецца і на сферу інтэрнэт-гандлю. Пры гэтым важна разумець: правы пакупнікоў у анлайн-крамах такія ж, як і пры куплі тавараў у звычайных гандлёвых аб'ектах.

Веданне заканадаўства і актыўная абарона сваіх правоў дапамогуць пазбегнуць непрыемных сітуацый і зробяць анлайн-шопінг бяспечным і камфортным.

Здзяйсняючы пакупкі анлайн, будзьце пільныя. Занадта нізкая цана, адсутнасць кантактных дадзеных прадаўца, падазрона кароткі тэрмін працы сайта – нагода задумацца. Бяспечны спосаб аплаты тавару – карткай праз абароненыя плацежныя сістэмы, а не прамым пераводам на карту фізічнай асобы. Правярайце пасылку пры атрыманні. Калі ёсць магчымасць, праверце тавар на пункце выдачы або ў прысутнасці кур'ера. Пры выяўленні дэфектаў адразу фіксуйце гэта.

Памятайце, веданне сваіх правоў – гэта ваша суперсіла ў свеце анлайн-пакупак. Будзьце ўважлівыя і заўсёды адстойвайце свае інтарэсы.

Няхай вашы пакупкі будуць толькі ў радасць!»

«Рэкамендацыі спажыўцам, каб пазбегнуць непрыемных сітуацый пры пакупках у інтэрнэце:

Вывучаем прадаўца

На сайце інтэрнэт-крамы абавязкова павінны быць: юрыдычная інфармацыя (УНП, дзяржрэгістрацыя), кантакты, падрабязнае апісанне тавару, цэны, умовы аплаты, дастаўкі і вяртання, а таксама палітыка канфідэнцыяльнасці. Уся інфармацыя прадастаўляецца на рускай/беларускай мове, а дадзеныя аб прадаўцы часта размяшчаюцца на галоўнай старонцы.

Інтэрнэт-крама ў Рэспубліцы Беларусь абавязана размяшчаць інфармацыю аб прэтэнзійным парадку, вяртанні тавару і спосабах сувязі. Гэта патрабаванне закона аб абароне правоў спажыўцоў і правіл дыстанцыйнага гандлю забяспечвае празрыстасць для пакупніка.

Пацвярджаем факт пакупкі

У Беларусі інтэрнэт-крамы абавязаны выдаваць касавы чэк (ці іншы дакумент, які пацвярджае пакупку) пры прыёме наяўных, банкаўскіх картак або электронных плацяжоў. Чэк можа быць папяровым або электронным. Пры аплаце праз АРІП або прамым банкаўскім пераводам чэк часта не патрабуецца, бо банк фіксуе аперацыю.

Як пацвердзіць пакупку без чэка?

Законам аб абароне правоў спажыўца (пункт 10 артыкула 20) устаноўлена, што адсутнасць у спажыўца дакумента, які пацвярджае факт набыцця тавару, не з'яўляецца падставай для адмовы ў задавальненні яго патрабаванняў.

Для пацвярджэння факту набыцця тавару могуць выкарыстоўвацца сведчанні, элементы спажывецкай упакоўкі, на якіх ёсць адзнакі, якія пацвярджаюць, што набыццё тавару ажыццяўлялася ў гэтага прадаўца, а таксама дакументы і іншыя сродкі даказвання, якія ўказваюць на набыццё тавару ў гэтага прадаўца (выпіска з банка або крэдытнай карты, якая пацвярджае пакупку, электронны ліст з пацвярджэннем пакупкі, пацвярджэнне заказу на e-mail, скрыншоты асабістага кабінета, СМС-апавяшчэнні).

Атрымліваем тавар

Пры атрыманні тавару з інтэрнэт-крамы неабходна праверыць: касавы/таварны чэк (факт аплаты), гарантыйны талон з пячаткай (калі прадугледжана), тэхнічны пашпарт/інструкцыю, а таксама суправаджальныя дакументы (накладную). Абавязкова зверце найменне, мадэль, камплектнасць тавару і наяўнасць даных прадаўца.

Пакупнік засведчвае прыём тавару подпісам у суправаджальных дакументах прадаўца.

Парада: Калі кур'ер спяшаецца і адмаўляецца прадэманстраваць тавар, лепш адмовіцца ад прыёмкі або зафіксаваць гэты факт у суправаджальных дакументах.».