Тлумачэнні аб парадку дзеянняў фізічных асоб пры аказанні імі паслуг па экскурсійным абслугоўванні

Пунктам 1 артыкула 34 Закона Рэспублікі Беларусь ад 11 лістапада 2021 г. № 129-З «Аб турызме» прадугледжаны пералік асоб, якія маюць права праводзіць экскурсіі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. У лік такіх асоб уваходзяць экскурсаводы, гіды-перакладчыкі, якія прайшлі прафесійную атэстацыю, што пацвярджае кваліфікацыю экскурсаводаў, гідаў-перакладчыкаў (далей, калі не пазначана іншае, – атэстацыя).

Аказанне экскурсійнага абслугоўвання магчыма ў трох формах.

Першая форма – у якасці служачага ў арганізацыях, занятых у турызме, на падставе працоўнага дагавора (кантракта), парадак заключэння і дзеяння якіх вызначаны Працоўным кодэксам Рэспублікі Беларусь і іншымі актамі заканадаўства аб працы.

Другая форма – у якасці асобы, якая выконвае работу (аказанне паслуг) на падставе грамадзянска-прававога дагавора. З улікам палажэння абзаца сямнаццатага часткі трэцяй пункта 1 артыкула 1 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь дзейнасць такіх асоб не носіць характар прадпрымальніцкай дзейнасці пры ўмове, што грамадзянска-прававы дагавор адпавядае патрабаванням заканадаўства.

У прыватнасці, Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 ліпеня 2005 г. № 314 «Аб некаторых мерах па абароне правоў грамадзян, якія выконваюць работу па грамадзянска-прававых і працоўных дагаворах» вызначана, што ў грамадзянска-прававых дагаворах у абавязковым парадку павінны быць указаны наступныя істотныя ўмовы:

прадмет дагавора, якім з'яўляецца выкананне работ, аказанне паслуг і стварэнне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці (у прыватнасці, аказанне экскурсійнага абслугоўвання);
парадак разліку бакоў па грамадзянска-прававых дагаворах, уключаючы сумы, якія падлягаюць выплаце;
абавязацельства заказчыка – юрыдычнай асобы або індывідуальнага прадпрымальніка, які прадастаўляе работу грамадзянам па грамадзянска-прававых дагаворах (далей – заказчык), па выплаце за іх ва ўстаноўленым парадку абавязковых страхавых узносаў на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне ў бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва Рэспублікі Беларусь;
абавязацельствы бакоў па забеспячэнні бяспечных умоў работы зыходзячы з абавязкаў бакоў грамадзянска-прававога дагавора, пералічаных у падпунктах 1.3 і 1.4 пункта 1 Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 ліпеня 2005 г. № 314, і адказнасць за іх невыкананне; падставы датэрміновага скасавання грамадзянска-прававога дагавора;
адказнасць за невыкананне заказчыкам абавязацельстваў па аплаце выкананай работы, аказанай паслугі альбо створанага аб'екта інтэлектуальнай уласнасці ў выглядзе няўстойкі ў памеры не менш за 0,15 працэнта нявыплачанай сумы за кожны дзень пратэрміноўкі;
абавязацельства заказчыка па выплаце страхавых узносаў па абавязковым страхаванні ад няшчасных выпадкаў на вытворчасці і прафесійных захворванняў, калі выкананне работ, аказанне паслуг, стварэнне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці па заключаных ім грамадзянска-прававых дагаворах з грамадзянамі ажыццяўляецца ў месцах, прадастаўленых заказчыкам.

Трэцяя форма – у якасці індывідуальнага прадпрымальніка, паколькі экскурсійнае абслугоўванне аднесена да відаў дзейнасці, дазволеных для ажыццяўлення ў якасці індывідуальнага прадпрымальніка (дадатак 1 да пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 28 чэрвеня 2024 г. № 457). У гэтым выпадку прад'яўляецца патрабаванне аб праходжанні дзяржаўнай рэгістрацыі ва ўстаноўленым парадку ў якасці індывідуальнага прадпрымальніка.

Важна адзначыць, што экскурсаводы, гіды-перакладчыкі незалежна ад выбару форм работы абавязаны прайсці атэстацыю ў адпаведнасці з Палажэннем аб парадку і ўмовах праходжання прафесійнай атэстацыі, якая пацвярджае кваліфікацыю экскурсаводаў і гідаў-перакладчыкаў, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 2 верасня 2022 г. № 582.

Парушэнне заканадаўства аб прадпрымальніцтве, як і забароны аб правядзенні экскурсій без праходжання атэстацыі, устаноўленага ў пункце 4 артыкула 34 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб турызме», з'яўляецца адміністрацыйным правапарушэннем і цягне адказнасць:

па частцы 2 артыкула 13.3 Кодэкса Рэспублікі Беларусь

аб адміністрацыйных правапарушэннях – за ажыццяўленне прадпрымальніцкай дзейнасці без дзяржаўнай рэгістрацыі, калі такая рэгістрацыя абавязковая;

па частцы 3 артыкула 13.3 Кодэкса Рэспублікі Беларусь

аб адміністрацыйных правапарушэннях – за ажыццяўленне прадпрымальніцкай дзейнасці, калі ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі такая дзейнасць з'яўляецца незаконнай і (або) забараняецца. Сюды ж адносіцца правядзенне экскурсій на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь без праходжання атэстацыі, паколькі пунктам 4 артыкула 34 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб турызме» ўстаноўлена адпаведная забарона.

Адначасова адзначаем, што з улікам палажэнняў артыкула 33 названага Закона экскурсійнае абслугоўванне ажыццяўляецца толькі пры заключэнні з удзельнікамі турыстычнай дзейнасці адпаведнага дагавора.

Дагавор аказання экскурсійных паслуг лічыцца заключаным у належнай форме:

пры складанні аднаго тэкставага дакумента, уключаючы дакумент у электронным выглядзе (у тым ліку электронны дакумент), або абмене тэкставымі дакументамі, уключаючы дакументы ў электронным выглядзе (у тым ліку электронныя дакументы), якія падпісаны бакамі ўласнаручна альбо з выкарыстаннем сродкаў сувязі і іншых тэхнічных сродкаў, камп'ютарных праграм, інфармацыйных сістэм або інфармацыйных сетак, калі такі спосаб падпісання дазваляе дакладна ўстанавіць, што адпаведны тэкставы дагавор аказання экскурсійных паслуг падпісаны яго бакамі (факсімільнае ўзнаўленне ўласнаручнага подпісу з дапамогай сродкаў механічнага або іншага капіравання, электронны лічбавы подпіс або іншы аналаг уласнаручнага подпісу, які забяспечвае ідэнтыфікацыю боку па дагаворы аказання экскурсійных паслуг), і не супярэчыць заканадаўству і пагадненню бакоў;
з моманту выдачы экскурсанту дакумента, які фарміруецца касавым абсталяваннем і (або) плацежным тэрміналам і пацвярджае аплату экскурсійных паслуг незалежна ад формы разліку, альбо з моманту здзяйснення плацяжу за экскурсійныя паслугі з дапамогай аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы адзінай разліковай і інфармацыйнай прасторы Рэспублікі Беларусь;
з моманту выдачы квітанцыі на экскурсійныя паслугі па форме, устаноўленай Міністэрствам спорту і турызму, і касавага чэка або іншага плацежнага дакумента, які пацвярджае аплату экскурсійных паслуг.